Maakt glimlachen ons gelukkig of glimlachen we omdat we gelukkig zijn? In hoeverre hebben onze gezichtsuitdrukkingen invloed op onze geestelijke gezondheid? Dit vragen wetenschappers zich al honderden jaren af.


Uit steeds meer onderzoek blijkt dat een ogenschijnlijk simpele handeling als glimlachen een diepgaande invloed op ons geestelijk welzijn heeft. Of het nu oprecht of geforceerd is, glimlachen kan onze emotionele toestand beïnvloeden, een concept dat onderzocht is via de hypothese van gezichtsfeedback en gestaafd wordt door historisch en modern onderzoek.¹

 

Wat is de hypothese van gezichtsfeedback?

De hypothese van gezichtsfeedback stelt dat onze gezichtsuitdrukkingen invloed kunnen hebben op onze emoties. Het komt erop neer dat de handeling van het vormen van een gezichtsuitdrukking signalen naar de hersenen stuurt die de bijbehorende emotionele ervaring kunnen creëren of versterken. Glimlachen leidt bijvoorbeeld tot gevoelens van blijdschap, terwijl fronsen verdriet of boosheid kan opwekken. Deze hypothese suggereert dat er een bidirectionele relatie bestaat tussen emoties en expressies, waarbij niet alleen onze gevoelens invloed hebben op onze gezichtsuitdrukking, maar ook onze gezichtsuitdrukking vorm kan geven aan onze gevoelens!²

 

Wat hebben Duchenne en Darwin ontdekt over glimlachen?

In de 19e eeuw deed de Franse neuroloog Guillaume Duchenne pionierswerk op het gebied van gezichtsuitdrukkingen door het bestuderen van de gezichtsmusculatuur. Door dit werk ontdekte hij dat een glimlach waarbij de spieren rond de ogen betrokken zijn, een oprechte glimlach is, ook wel ‘Duchenne-glimlach’ genoemd. Aan de andere kant heb je de glimlach waarbij alleen de spieren rond de mond betrokken zijn, zoals de meer beleefde of geforceerde glimlach. Duchenne ontdekte dat bij elke glimlach, zowel de oprechte Duchenne-glimlach als de wat minder gemeende glimlach, twee zeer verschillende zenuwbanen betrokken waren.3

Klassiek voorbeeld van een Duchenne-glimlach, waarbij de spieren rond de ogen meewerken.

Later borduurde Charles Darwin voort op het onderzoek van Duchenne in zijn boek ‘Het uitdrukken van emoties bij mens en dier’, waarin hij opperde dat uitdrukkingen evolutionair adaptief en universeel zijn. Hij suggereerde ook dat het uiten van een emotie het gevoel zelf kon versterken, dit in lijn met de later ontwikkelde hypothese van gezichtsfeedback, waarbij “uit empirisch onderzoek is gebleken dat gezichtsfeedback het vermogen heeft om zowel bestaande emoties te moduleren als emoties te initiëren.”4

 

Doet een geforceerde glimlach iets anders met onze geestelijke gezondheid dan een echte?

Interessant genoeg is het antwoord vaak ‘nee’. Glimlachen, of dat nu echt is of niet, kan positieve neurologische en hormonale reacties veroorzaken. Als we glimlachen, geven onze hersenen neurotransmitters af, zoals dopamine, serotonine en endorfinen. Deze chemische stofjes verminderen stress en verhogen de stemming.5

Uit een in Wales gehouden onderzoek bleek zelfs dat injecties met Botox (botulinetoxine) om minder te fronsen zorgde voor minder depressie bij deelnemers, terwijl Botox-injecties in de spieren rond de ogen om de zogenoemde lachrimpeltjes weg te werken, leidden tot meer depressie onder mensen die deze behandeling kregen. Dit onderzoek toont aan dat een glimlach of niet kunnen fronsen positieve emoties kan opwekken en dat niet kunnen glimlachen gevoelens van blijdschap kan remmen of afzwakken.6

 

Kan glimlachen echt stress verminderen?

In één studie werd onderzocht of het “heimelijk manipuleren van positieve gezichtsuitdrukkingen invloed zou hebben op cardiovasculaire en gemoedsresponsen op stress.” Tijdens het uitvoeren van stressvolle taken hielden deelnemers eetstokjes horizontaal in hun mond, op zodanige wijze dat er een Duchenne-glimlach, een standaardglimlach, of een neutrale gezichtsuitdrukking ontstond. De ene helft kreeg daarnaast de opdracht expliciet te glimlachen en de andere helft kreeg de opdracht de eetstokjes verticaal te blijven houden, wat een onbedoelde glimlach opleverde.

Afbeelding die het experiment met de eetstokjes laat zien: links een neutrale gezichtsuitdrukking, in het midden een niet-echte of non-Duchenne-glimlach en rechts een Duchenne-glimlach.5

In de groep met de echte glimlach was de meeste stressvermindering te zien. De groep met een geforceerde glimlach vertoonde een minder grote stressvermindering. Over het algemeen hadden glimlachende deelnemers een lagere hartslag tijdens het herstellen van stress dan de neutrale groep, waaruit de onderzoekers concludeerden dat “het handhaven van een positieve gezichtsuitdrukking tijdens stress zowel fysiologische als psychologische voordelen heeft,” of die nu echt was of niet.7

 

Hoe beïnvloedt glimlachen de algehele gezondheid?

Glimlachen heeft een krachtig cumulatief effect. Uit onderzoeken naar zowel natuurlijke als geforceerde glimlachen blijkt dat glimlachen een positieve invloed op de gezondheid kan hebben. Glimlachen lijkt in het bijzonder te helpen om de reactie van het lichaam tijdens periodes van acute stress te reguleren, te helpen bij een sneller herstel van stressvolle gebeurtenissen en op lange termijn bij te dragen aan een verlaagde ziektekans.¹

 

Conclusie

De kracht van een glimlach ligt niet alleen in de communicatie naar anderen, maar ook in de signalen die je er inwendig mee geeft. Glimlachen, zelfs als het geforceerd aanvoelt, kan onze stemming verbeteren, stress verminderen en sociale banden versterken. Historische inzichten van Duchenne en Darwin, gecombineerd met vele jaren psychologisch en neurologisch onderzoek, laten zien dat door simpele handelingen als het krullen van onze lippen en het samenknijpen van onze ogen krachtige biochemische en emotionele processen in gang kunnen worden gezet. In een razendsnelle wereld boordevol stressoren blijft onze glimlach een van onze meest toegankelijke instrumenten en een waarborg voor lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn.

 

 

Literatuur

  1. Cross MP, Acevedo AM, Leger KA, Pressman SD. How and why could smiling influence physical health? A conceptual review. Health Psychol Rev. 2023;17(2):321-343. doi:10.1080/17437199.2022.2052740
  2. Wright, K. Facial feedback and affective dysfunction. University of Utah Undergraduate Research Journal. 2022;35(11):1-2.
  3. Hingston S. The surprising truth—and fascinating science—behind smiles. Philadelphia. Published March 19, 2022. Accessed May 20, 2025. https://www.phillymag.com/be-wellphilly/2022/03/19/science-smiles/
  4. Söderkvist S, Ohlén K, Dimberg U. How the experience of emotion is modulated by facial feedback. J Nonverbal Behav. 2018;42(1):129-151. doi:10.1007/s10919-017-0264-1
  5. Kraft TL, Pressman SD. Grin and bear it. Psychol Sci. 2012;23(11):1372-1378. doi:10.1177/0956797612445312
  6. Lewis MB. The interactions between botulinum-toxin-based facial treatments and embodied emotions. Sci Rep. 2018;8(1):14720. doi:10.1038/s41598-018-33119-1
  7. Haden J. A new study shows a smile (even if it's fake) instantly reduces stress. Inc. Published July 2023. Accessed March 21, 2025.
    https://www.inc.com/jeff-haden/a-new-study-shows-smiling-even-if-its-fake-reduces-stress-anxiety-can-make-you-happier-healthier.html

 

Een kort bericht van het Ultradent Products-team:

Zomer, zon en een pauze! Na dit bericht gaat onze blog met vakantie – vanaf september zijn we terug met spannende nieuwe artikelen voor u.