Door Daniel Lewis

Als we het hebben over dingen die schade aan je gezondheid kunnen toebrengen, dan denken we vaak aan roken, slechte voeding of een gebrek aan lichaamsbeweging. Daarbij zien we echter een aantal dingen over het hoofd die tandartsen dagelijks tegenkomen: gewoonten en keuzes die in stilte je tanden ruïneren en je algemene welzijn aantasten.

Dr. Brett Richins, praktiserend tandarts in Utah en hoofd van het klinische team van Ultradent Products, heeft de gevolgen van dichtbij gezien. “Ik had een keer een patiënt van 18 jaar oud bij wie alle tanden moesten worden getrokken,” legt hij uit. De oorzaak? Een vrijwel ononderbroken dieet van frisdrank.

Het verborgen gevaar van suikerhoudende dranken

De patiënt kwam met hevige pijn bij een tandartsspoedpraktijk. “Er was niets meer over in zijn mond wat nog enigszins op een tand leek,” herinnert Richins zich het onderzoek. “Alles was afgesleten tot stompjes die ook nog eens erg zacht waren.”

De boosdoener was een gewoonte waarmee de patiënt als kind was begonnen, en die was uitgegroeid tot een aandoening die officieus bekend staat als “Mountain Dew mond,” een term die ontleend is aan de naam van een populaire Amerikaanse frisdrank. De aandoening is het gevolg van overmatige consumptie van frisdrank, waarmee vaak al op vroege leeftijd wordt begonnen.

Bij de consumptie van deze dranken is het even belangrijk hoe vaak ze worden gedronken als hoeveel ze worden gedronken. “Voor je tanden heeft het in feite dezelfde impact als je 10 glazen fris per dag drinkt of als je er maar twee drinkt, maar dan de hele dag om de vijf minuten een slokje neemt,” legt Dr. Richins uit. Het constante bad van zuren en suikers tast het glazuur aan en vormt een voedingsbron voor schadelijke bacteriën.

In het geval van de 18-jarige met zijn door frisdrank geruïneerde tanden, vertelt Dr. Richins dat hij zelfs suikerhoudende dranken gebruikte om de pijn van zijn aandoening te bestrijden. “Het enige wat mijn tanden beter laat aanvoelen is als ik dit in mijn mond laat bruisen,” vertelde de patiënt aan Dr. Richins terwijl hij een tweeliterfles Mountain Dew vasthield.

De echte kosten van tandverlies

De gevolgen op de lange termijn van zulke gewoonten zijn desastreus. Wanneer tanden niet meer te redden zijn, is een kunstgebit vaak de enige oplossing. Maar die twee zijn niet gelijkwaardig.

“Een kunstgebit is geen goede vervanging voor tanden. Het is een vervanging voor het niet hebben van tanden,” verklaart Dr. Richins. Een kunstgebit verandert de manier waarop patiënten proeven en voedsel ervaren; het kan het lastig maken om fruit, groenten en eiwitten te eten; en het leidt er vaak toe dat toevlucht moet worden gezocht tot zachtere, koolhydraatrijke voedingsmiddelen.

Zonder de stimulatie van tandwortels of implantaten gaat na verloop van tijd het kaakbot zelf achteruit. Dit botverlies kan het uiterlijk van het gezicht veranderen, de kans op breuken vergroten, en een kunstgebit nog moelijker te dragen maken. Implantaatgedragen oplossingen kunnen tot betere resultaten leiden, maar deze kosten vaak tienduizenden euro's, een uitgave die veel patiënten zich niet kunnen veroorloven.

Doe-het-zelftandheelkunde

Niet alle gevaren voor het gebit komen van de voeding. Soms zijn ze afkomstig van misplaatst vertrouwen in eigen kunnen. Dr. Richins herinnert zich het geval van een patiënt die had geprobeerd om thuis een brug vast te zetten met behulp van epoxy en een Dremel tool. De poging verwondde het tandvlees, liet bacteriën de bloedbaan binnendringen, en leidde tot een infectieuze endocarditis, een levensbedreigende infectie van het hart.

Slaapapneu: de stille bedreiging die tandartsen kunnen zien

Behalve gaatjes en infecties kijken tandartsen ook naar aandoeningen die veel patiënten niet associëren met mondgezondheid, zoals slaapapneu.

“Als ik sterk afgesleten tanden zie, dan kan dat een teken van een luchtwegblokkade en nachtelijk tandenknarsen zijn,” legt Dr. Richins uit. Terwijl het ooit werd beschouwd als weinig meer dan een ongemak, wordt snurken tegenwoordig gezien als een waarschuwingssignaal van een belemmerde ademhaling die in verband wordt gebracht met een hartaanval, beroerte en andere ernstige risico's.

Hoewel tandartsen de diagnose slaapapneu niet kunnen stellen, kunnen ze wel screenen en patiënten doorverwijzen voor medische beoordeling. In veel gevallen helpen door tandartsen gemaakte hulpmiddelen in de mond de luchtwegen te openen en episodes van zowel snurken als slaapapneu te verminderen.

Wat kunnen patiënten doen

Dagelijkse gewoonten kunnen levenslange consequenties hebben. Ter bescherming van je mond- en algehele gezondheid kun je:

• Minder vaak zuur- en suikerhoudende dranken nuttigen. En als je er echt niet meer buiten kunt, gebruik dan een rietje en drink ze bij een maaltijd.
• Zorgen voor een consequente hygiëne. Tandenpoetsen, flossen en professionele reiniging zijn essentieel.
• Professionele hulp zoeken bij problemen met je gebit. Doe-het-zelfoplossingen kunnen je algehele gezondheid in gevaar brengen.
• Snurken serieus nemen. Praat met je tandarts over screening op slaapapneu.

Dr. Richins stelt dat voorlichting de belangrijkste stap is. “Veel mensen denken ‘Mijn familie heeft nu eenmaal slechte tanden’ en geloven dat dat hun lot is. Maar de factoren die een veel grotere bijdrage hieraan leveren, zijn voeding en hygiëne, en daarbij komt het echt aan op goed leren begrijpen.”

Veelgestelde vragen:

V: Waarom is frisdrank zo schadelijk voor je tanden?
A: Frisdrank combineert een hoog suikergehalte met zuren. Deze constante blootstelling tast het glazuur aan en vormt een voedingsbron voor schadelijke bacteriën. Zoals Dr. Brett Richins het uitlegt: “Voor je tanden heeft het in feite dezelfde impact als je 10 glazen fris per dag drinkt of als je er maar twee drinkt, maar dan de hele dag om de vijf minuten een slokje neemt.”

V: Is het erger om de hele dag kleine slokjes fris te drinken of juist veel ineens?
A: De hele dag kleine slokjes is erger, omdat je tanden hierdoor continu in een bad van zuren en suikers staan. Bij een maaltijd drinken en het aantal keren beperken geeft je mond de tijd om te herstellen en een buffer op te bouwen. Ook gebruik van een rietje kan direct contact met je tanden verminderen.

V: Wat is een “Mountain Dew mond”?
A: Een “Mountain Dew mond” is een term die in de tandheelkunde gebruikt wordt om ernstig tandbederf te omschrijven dat veroorzaakt is door het vaak drinken van frisdrank, dat vaak al op jonge leeftijd is begonnen. Het kan leiden tot verlies van alle tanden, zelfs al bij tieners.

V: Is een kunstgebit een goede vervanging voor natuurlijke tanden?
A: Een kunstgebit herstelt de basale functie maar vormt geen volledige vervanging van het natuurlijke gebit. Zoals Dr. Richins stelt, “Een kunstgebit is geen goede vervanging voor tanden. Het is een vervanging voor het niet hebben van tanden.” Een kunstgebit is van invloed op hoe voedsel smaakt en hoe goed patiënten kunnen kauwen, wat vaak tot beperkingen op het gebied van eten en voeding leidt.

V: Waarom krimpt het kaakbot na verlies van tanden?
A: Tanden stimuleren het kaakbot. Zonder tandwortels of implantaten begint het bot achteruit te gaan. Na verloop van tijd kan dit het uiterlijk van het gezicht veranderen, ervoor zorgen dat een kunstgebit minder goed past en de kans op kaakbreuken vergroten.

V: Kan ik een losse kroon of brug thuis repareren?
A: Nee. Doe-het-zelfoplossingen kunnen ernstig letsel of infecties veroorzaken. Dr. Richins beschreef één patiënt die een levensbedreigende hartinfectie (infectieuze endocarditis) opliep na een poging een brug vast te zetten met epoxy. Zoek altijd professionele tandzorg.

V: Waarom hebben tandartsen het over slaapapneu? Is dat geen medisch probleem?
A: Tandartsen kunnen geen diagnose slaapapneu stellen, maar ze verkeren in de unieke positie om hierop te kunnen screenen. Tekenen als afgesleten tanden, belemmering van de luchtwegen en de voorgeschiedenis van de patiënt kunnen op mogelijke slaapapneu wijzen. Tandartsen verwijzen patiënten naar medische zorgverleners voor diagnose, en in veel gevallen kunnen ze hulpmiddelen voor in de mond leveren die het snurken verminderen en helpen slaapapneu te behandelen.

V: Welke relatie heeft snurken met de algehele gezondheid?
A: Snurken kan een signaal zijn voor geblokkeerde luchtwegen en een onderbroken ademhaling tijdens de slaap. Slaapapneu verhoogt het risico op een hartaanval, beroerte en andere gezondheidsproblemen in het lichaam. Het zou niet genegeerd moeten worden.

V: Wat is het allerbeste dat ik kan doen om mijn tanden te beschermen?
A: Suiker- en zuurhoudende dranken beperken, consequent tandenpoetsen en flossen, en regelmatig naar de tandarts gaan. Voorlichting en preventie zijn veel effectiever, en minder kostbaar, dan behandeling nadat de schade al is ontstaan.

Over dr. Brett Richins

Dr. Brett Richins heeft zijn bachelorsgraad in de biomedische techniek aan de universiteit van Utah behaald, gevolgd door een tandheelkundige opleiding aan de faculteit tandheelkunde van de universiteit van Pittsburgh, waar hij in 2012 de graad van doctor in de tandheelkunde behaalde. In 2025 ging hij voor verdere verdieping door een Executive MBA aan de universiteit van Utah te volgen, waarmee hij zijn expertise op het gebied van management en leiderschap van een tandheelkundige praktijk verder uitbreidde.

Hij is al meer dan 12 jaar praktiserend tandarts in Lehi, Utah, en is medeoprichter van een groepspraktijk met meerdere locaties waar algemene en pediatrische tandzorg geïntegreerd worden. Naast zijn privépraktijk is Dr. Richins hoofd klinische zaken van Ultradent Products, Inc., waar hij samen met anderen werkt aan de ontwikkeling en evaluatie van tandheelkundige materialen en technologieën.

Als hij niet met tandheelkunde bezig is, brengt Dr. Richins al meer dan 20 jaar graag tijd door met zijn vrouw en hun vier kinderen. Hij is een enthousiast buitenmens en vindt balans door te mountainbiken, hiken, snowboarden, en het rode rotslandschap van Zuid-Utah te verkennen.